جفت ارز چیست؟
تصور کنید وارد یک بازار محلی میشوید؛ شما برای خرید یک کیلوگرم سیب، مقدار مشخصی پول پرداخت میکنید. در واقع، شما در حال معامله جفتِ «سیب/ریال» هستید.
در دنیای بازارهای مالی، هیچ دارایی به تنهایی معنا ندارد. قیمت هر چیزی، از بیت کوین گرفته تا سهام مایکروسافت، همیشه نسبت به یک چیز دیگر سنجیده میشود. این مفهوم ساده، زیربنای چیزی است که ما آن را جفت ارز یا جفت معاملاتی (Trading Pair) مینامیم.
در این مقاله به جفت ارزها از جهات مختلف مانند: دارایی پایه در مقابل دارایی متقابل، جفت ارزها در فارکس، جفتهای معاملاتی در بازار ارز دیجیتال، جفتهای معاملاتی در بورس و کالا، تحلیل رفتاری، مقایسه نقدینگی و نوسان در انواع جفتها و مدیریت ریسک بر اساس نوع جفت ارز را بررسی میکنمی و در نهایت انتخاب بهترین جفت معاملاتی را برای تریدر بررس میکنیم.
منطق دوگانه، دارایی پایه در مقابل دارایی متقابل
در هر بازار مالی، وقتی به یک نمودار نگاه میکنید، در واقع در حال تماشای یک نبرد هستید. نبردی میان دو دارایی که یکی در سمت چپ و دیگری در سمت راست قرار دارد.
- ارز پایه (Base): این دارایی، نقش «کالا» را دارد. همیشه مقدار آن را ۱ واحد فرض میکنیم.
- ارز متقابل (Quote): این دارایی، نقش «پول» را دارد. قیمت عددی که در چارت میبینید، نشاندهنده مقدار دارایی سمت راست است که برای خرید ۱ واحد از دارایی سمت چپ نیاز دارید.
جفت ارزها در اقیانوس فارکس (ارز در برابر ارز)
بازار فارکس کلاسیکترین شکل جفت ارز را ارائه میدهد. در اینجا شما قدرت اقتصادی دو کشور را با هم مقایسه میکنید.
جفت ارزهای اصلی (The Majors)
اینها جفتهایی هستند که نقدینگی جهان را تأمین میکنند. یک پای ثابت این جفتها همیشه دلار آمریکا (USD) است.
بعنوان مثال جفت ارز مهم EUR/USD
اگر قیمت ۱.۰۸ باشد، یعنی برای خرید یک یورو، باید ۱.۰۸ دلار بپردازید. این جفت ارز به دلیل نقدینگی وحشتناک بالا، کمترین هزینه معامله را دارد.
جفت ارزهای کراس (The Crosses)
در این جفتها، دلار آمریکا حذف شده است. معاملهگران زمانی سراغ اینها میروند که بخواهند مستقیماً دو اقتصاد غیرآمریکایی را با هم بسنجند.
مثال: GBP/JPY (پوند انگلیس در مقابل ین ژاپن). این جفت به دلیل نوسانات شدید، به «اژدها» معروف است.
جفتهای معاملاتی در بازار ارز دیجیتال (توکن در برابر توکن)
در دنیای کریپتوکارنسی، مفهوم جفت ارز منعطفتر و گاهی پیچیدهتر است. شما لزوماً با پول نقد معامله نمیکنید.
الف) جفتهای استیبلکوین (Crypto-to-Stable)
بیشتر معاملهگران از استیبلکوینهایی مثل تتر (USDT) استفاده میکنند که معادل دلار است. البته در برخی صرافیها، میتوانید مستقیما با کارت بانکی بین المللی در صرافی خارجی و بانکهای ایرانی در صرافی داخلی (مانند تتر به ریال یا جفت USDT/IRT)، خرید و فروش کنید.
مثال: BTC/USDT. وقتی بیت کوین میخرید، در واقع تترهای خود را به بیت کوین تبدیل میکنید.
ب) جفتهای کریپتو به کریپتو (Crypto-to-Crypto)
اینجاست که تریدرهای حرفهای از هم متمایز میشوند. شما میتوانید ارزش اتریوم را مستقیماً با بیت کوین بسنجید.
مثال: ETH/BTC. اگر این عدد بالا برود، یعنی اتریوم از بیت کوین قویتر شده است، حتی اگر قیمت هر دو به دلار در حال ریزش باشد! این نوع جفتها برای افزایش مقدار دارایی اصلی (مثلاً جمع کردن بیت کوین بیشتر) فوقالعاده هستند.
جفتهای معاملاتی در بورس و کالا (دارایی در برابر نقدینگی)
بسیاری فکر میکنند بورس جفت ارز ندارد، اما این ناشی از نداشتن اطلاعات کافی از این بازار است. هر سهمی که در بورس معامله میشود، در واقع بخشی از یک جفت است.
- در بورس جهانی: وقتی سهام اپل را میخرید، در حال معامله جفت AAPL/USD هستید. همیطور در بورس ایران، شما ریال یا تومان خود را با سهمی از شرکتی داخل بازار بورس معامله میکنید.
- در بازار کالا: طلا همیشه به صورت جفت معامله میشود: XAU/USD. این یعنی ارزش یک انس طلا در مقابل دلار آمریکا.
نکته کلیدی: اگر قیمت طلا بالا میرود، دو دلیل ممکن است وجود داشته باشد: یا طلا واقعاً ارزشمند شده، یا دلار آمریکا ضعیف شده است. درک این تفاوت، مرز بین یک تریدر آماتور و یک حرفهای است.
تحلیل رفتاری: چه چیزی قیمت جفتها را جابجا میکند؟
حرکت در هر جفت ارز، حاصل یک برآیند است. برای درک بهتر، این مثالها را در نظر بگیرید:
- اخبار اقتصادی (فارکس): اگر نرخ بهره در اروپا بالا برود، تقاضا برای یورو زیاد میشود. در نتیجه در جفت EUR/USD، کفه ترازو به نفع یورو سنگین شده و قیمت صعود میکند.
- تکنولوژی و پذیرش (کریپتو): اگر یک شبکه بلاکچینی ارتقا پیدا کند، ارزش آن توکن نسبت به بیت کوین (جفت Token/BTC) افزایش مییابد. البته اخبار بازار جهانی هم تاثیر بسزایی در نوسانات کریپتو دارد.
- گزارش سوددهی (بورس): اگر شرکت انویدیا گزارش مالی خیرهکنندهای منتشر کند، ارزش سهم نسبت به دلار (NVDA/USD) جهش میکند.
مقایسه نقدینگی و نوسان در انواع جفتها
| نوع جفت معاملاتی | نقدینگی (سرعت معامله) | نوسان روزانه | عامل اصلی حرکت |
| اصلی فارکس (EUR/USD) | بسیار عالی (بینهایت) | کم (زیر ۱٪) | سیاست بانکهای مرکزی |
| کریپتو (BTC/USDT) | خوب | زیاد (۳٪ تا ۵۰٪) | اخبار بازار و نهنگها |
| جفتهای کریپتو (ETH/BTC) | متوسط | بسیار زیاد | همبستگی ارزها با بیت کوین |
| کالا (XAU/USD) | عالی | متوسط | ترس و تورم جهانی |
مدیریت ریسک بر اساس نوع جفت ارز
معامله در هر جفت، استراتژی خاصی میطلبد:
- در فارکس: به دلیل نوسان کم، تریدرها از اهرم (Leverage) استفاده میکنند تا سودهای کوچک را بزرگ کنند.
- در کریپتو: به دلیل نوسان بالا، استفاده از اهرم خطرناک است. در اینجا حد ضرر (Stop Loss) باید فاصلهی بیشتری داشته باشد.
- در بورس: تمرکز روی تحلیل بنیادی شرکت است تا مشخص شود کفه ترازوی سهم در مقابل دلار چقدر سنگینی میکند.
کدام جفتهای معاملاتی برای شما ساخته شده است؟
پاسخ به این سوال که “چه چیزی را معامله کنم؟” در واقع انتخاب ترازویی است که با ذهنیت شما سازگار باشد.
- اگر به دنبال ثبات و تحلیل منطقی هستید، جفت ارزهای اصلی فارکس مثل EUR/USD بهترین شروع هستند؛ چرا که اخبار آنها شفاف و نقدینگیشان تضمین شده است.
- اگر به دنبال رشدهای انفجاری هستید و نوسانات شدید ضربان قلب شما را بالا نمیبرد، جفتهای کریپتوکارنسی پناهگاه شماست.
- برای کسانی که میخواهند از رشد تکنولوژی و تجارت سود ببرند، جفتهای بورسی (سهام/دلار) ایدهآل هستند.
فراموش نکنید که در هر بازاری، شما همیشه در حال مقایسه هستید. موفقیت زمانی رخ میدهد که بفهمید کدام سمت ترازو قرار است سنگینتر شود. آموزش، تمرین در حسابهای دمو و مدیریت سرمایه، تنها ابزارهای واقعی شما برای پیروزی در این نبرد جفتها هستند. همیشه قبل از ورود، هزینه معامله (اسپرد) و نقدینگی جفت انتخابی را چک کنید تا در تلههای قیمتی گرفتار نشوید.
